Spis treści
Kofeina w ciąży
Kofeina w ciąży to jedna z najczęstszych zagwostek naszych pacjentek.
Wychodząc na przeciw wątpliwościom dokonałyśmy przeglądu literatury, aby stworzyć dla Was rzetelne źródło informacji. Tak więc jeśli zastanawiasz się, czy w ciąży w ogóle możesz pić kawę, albo masz wątpliwości co do picia takich napojów, jak herbata, yerba czy kawa bezkofeinowa – ten wpis jest dla Ciebie.
Czym jest kofeina i dlaczego w ciąży w ogóle się ją ogranicza?
Kofeina jest substancją pobudzającą obecną w produktach spożywczych, takich jak: kawa, herbata, kakao i czekolada. Jest również dodawana do napojów energetycznych. Jej przyjmowanie w ciąży wiąże się w pewnymi wątpliwościami, ponieważ:
- kofeina łatwo przechodzi przez łożysko – to, co wypije mama, dociera też do dziecka. Płód nie ma jeszcze dojrzałych enzymów, by ją dobrze metabolizować;
- u ciężarnych wydłuża się czas „usuwania” kofeiny z organizmu, więc dłużej krąży we krwi.
Wiemy, że przy takich właściwościach kofeiny spożywanie jej w nadmiernych ilościach może przyczynić się do wystąpienia między innymi:
- poronienia,
- porodu przedwczesnego,
- niskiej masy urodzeniowej (IUGR).
Musimy jednak pamiętać, że źródłem tych danych są głównie badania obserwacyjne. Na ich podstawie ciężko uznać kofeinę jako jedyne źródło występujących powikłań u pacjentek, w u których do nich doszło.
Meta-analizy badań obserwacyjnych pokazały, że wyższe spożycie kofeiny wiąże się ze stopniowo rosnącym ryzykiem utraty ciąży, a każde dodatkowe 100–150 mg kofeiny dziennie wiązało się z kilkunastoprocentowym wzrostem ryzyka poronienia. W dużej metaanalizie prospektywnych badań (czyli lepszej jakości) wykazano, że w porównaniu z bardzo niskim spożyciem, już 50–149 mg/d kofeiny wiązało się z nieco większym ryzykiem urodzenia dziecka o masie < 2500 g, a każde dodatkowe 100 mg kofeiny/d zwiększało ryzyko niskiej masy urodzeniowej o ok. 13%.
Część metaanaliz nie znalazła istotnego związku między umiarkowanym spożyciem kofeiny, a porodem przedwczesnym.
Najnowsze badania w tym zakresie są mniej jednoznaczne – część nie potwierdza wyraźnego związku przy umiarkowanym spożyciu z niepowodzeniami położniczymi, jednak powtarzający się wniosek jest jeden – im wyższa dawka, tym wyższe ryzyko powikłań.
Dopuszczalna dawka kofeiny w ciąży
Najczęściej cytowane instytucje:
- EFSA – Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności: uznaje, że do 200 mg kofeiny na dobę z wszystkich źródeł u kobiet w ciąży nie budzi obaw o bezpieczeństwo płodu.
- ACOG – American College of Obstetricians and Gynecologists: również wskazuje, że umiarkowane spożycie kofeiny < 200 mg/dobę nie wydaje się istotnie zwiększać ryzyka poronienia ani porodu przedwczesnego.
Jak obliczyć dawkę w praktyce
Dla większości zdrowych kobiet w prawidłowo przebiegającej ciąży dawka dobowa nieprzekraczająca 200 mg kofeiny na dobę jest akceptowalna. Musimy pamiętać, że należy zsumować wszystkie potencjalne źródła tej substancji – napoje, przekąski, leki.
Zebrałyśmy wartości orientacyjne – różnią się w zależności od ziaren, parzenia, wielkości kubka.
Kawa:
Filiżanka (ok. 200–240 ml) parzonej kawy z ekspresu/przelewowej:
~80–120 mg kofeiny
Espresso (ok. 30–40 ml):
~60–80 mg kofeiny
Kawa rozpuszczalna (200 ml):
~50–90 mg kofeiny
Herbata:
Czarna herbata (200 ml):
~40–60 mg kofeiny
Zielona herbata (200 ml):
~20–40 mg kofeiny
Napoje:
Napój typu cola (330 ml):
~30–40 mg
Napój energetyczny (250 ml):
~70–80 mg
Czekolada gorzka (50 g):
~25–50 mg
Kakao na mleku (200 ml):
~5–20 mg
To oznacza, że dwie mocne kawy dziennie + herbata + cola bardzo łatwo przekroczą 200 mg kofeiny. Pamiętaj również o tym, że w niektórych z tych napojów nie chodzi wyłącznie o kofeinę. Napoje energetyczne są świetnym przykładem produktu, który należy unikać szerokim łukiem – mieszanka kofeiny i cukru – nic dobrego.
Czy kawa bezkofeinowa w ciąży jest bezpieczną alternatywą?
Niestety określenie bezkofeinowa jest mylące, ponieważ proces dekofeinizacji usuwa zwykle ok. 97% kofeiny, ale zawsze pozostają śladowe ilości. Zwykle: 1 filiżanka (ok. 200–240 ml) kawy bezkofeinowej zawiera ok. 2–7 mg kofeiny, w niektórych źródłach podaje się zakres nawet 2–15 mg na filiżankę, w zależności od marki i metody parzenia. To wciąż znacznie mniej niż w zwykłej kawie (70–140 mg na filiżankę), ale nie jest to całkowite zero.
Jest to jednak lepsza alternatywa dla tych kobiet, które przed ciążą piły duże ilości kawy i nie potrafią obyć się smakiem. Warto jednak wybierać kawy dekofeinizowane metodami wodnymi (np. Swiss Water), aby zminimalizować kontakt z rozpuszczalnikami używanymi w niektórych procesach dekofeinizacji.
Najważniejsze wnioski
- W ciąży nie musisz całkowicie rezygnować z kawy, jeśli Twoja ciąża przebiega prawidłowo i nie ma dodatkowych obciążeń, pod warunkiem, że utrzymujesz spożycie kofeiny do ok. 200 mg/dobę.
- Im wyższe dawki kofeiny, tym bardziej rośnie ryzyko niekorzystnych efektów (poronienie, niska masa urodzeniowa), co pokazują badania obserwacyjne.
- Kawa bezkofeinowa jest dobrą, często bezpieczną alternatywą, ale nie jest całkowicie wolna od kofeiny – zaliczamy ją do dziennego bilansu spożycia tej substancji.
- Kofeina to nie tylko kawa – pamiętaj o herbacie, coli, yerbie, czekoladzie i lekach.
- Jeśli jesteś obciążona chorobą przewlekłą, np. nadciśnienie tętniczym, arytmią, lub masz za sobą niepowodzenia położnicze (poronienie/martwy poród) należy skonsultować z lekarzem o indywidualnym limicie kofeiny. W takich sytuacjach zwykle rekomenduje się ustalenie maksymalnej dawki dobowej do 100 mg kofeiny lub całkowitą rezygnację z jej przyjmowania.
Wybrane publikacje (PubMed i raporty)
- Chen LW i wsp. Maternal caffeine intake during pregnancy is associated with risk of low birth weight: a systematic review and dose–response meta-analysis. BMC Med. 2014. ResearchGate
- Li J i wsp. A meta-analysis of risk of pregnancy loss and caffeine and coffee consumption. Int J Gynaecol Obstet. 2015. ScienceDirect+1
- Surma S i wsp. Coffee consumption during pregnancy — what the obstetrician-gynecologist should know. Ginekol Pol. 2022.journals.viamedica.pl+1
- EFSA. Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal. 2015. EFSA Online Library+3European Food Safety Authority+3
- ACOG Committee Opinion: Moderate caffeine consumption during pregnancy. acog.org+2PubMed+2
- Dube R i wsp. The Fetal Effect of Maternal Caffeine Consumption During Pregnancy. Biomedicines. 2025. MDPI
