Spis treści
Podczas ostatniej konferencji Ministerstwa Zdrowia 14 stycznia 2026 roku przedstawiono założenia projektu TOP MAMA (Terenowy Oddział Położniczy). To propozycja zmian w systemie opieki okołoporodowej, która pojawia się w momencie, gdy w całej Polsce od lat zamykane są kolejne oddziały położnicze. W samym 2025 roku z mapy kraju „zniknęło” ich 26.
Projekt wzbudza wiele emocji, dlatego warto oddzielić fakty od domysłów i jasno wyjaśnić, co rzeczywiście zostało zapowiedziane. O tym jakie zmiany są proponowane w opiece okołoporodowej w Polsce w 2026r. przeczytasz poniżej.
Dlaczego w ogóle pojawił się projekt TOP MAMA?
Zamykanie oddziałów położniczych to proces, który trwa od lat i jest związany zarówno z niżem demograficznym, jak i kosztami utrzymania oddziałów, które przyjmują bardzo małą liczbę porodów. Jak podkreślano podczas konferencji, trudno zagwarantować bezpieczeństwo tam, gdzie poród jest wydarzeniem incydentalnym, zdarzającym się raz na kilka dni lub rzadziej.
Projekt TOP MAMA nie powstał po to, by zastąpić zamykane porodówki. Oddziały te i tak są likwidowane decyzjami szpitali, województw i starostw, po wcześniejszych konsultacjach.
TOP MAMA ma być rozwiązaniem zabezpieczającym kobiety w regionach, w których dojazd do najbliższego oddziału położniczego wymaga pokonania znacznej odległości.
Czym ma być TOP MAMA w praktyce?
TOP MAMA nie jest nową porodówką ani miejscem planowego porodu. To model opieki przy wybranych placówkach z SOR-em, którego zadaniem jest ocena stanu zdrowia ciężarnej i organizacja bezpiecznego transportu do właściwego oddziału położniczego – oczywiście jeśli stan zdrowia kobiety i postęp porodu na to pozwalają. Zadaniem TOP-ów ma być ocena stanu kobiety w ciąży, identyfikacja ryzyka i skierowanie jej do odpowiedniego szpitala o właściwym stopniu referencyjności.
Projekt nie zakłada porodów na SOR-ze. Porody mają odbywać się w specjalnie przygotowanych przestrzeniach przy SOR-ach, a sam poród na SOR-ze ma być sytuacją całkowicie incydentalną (która i tak od lat zdarza się).
Bezpieczeństwo jako główny argument
Podczas styczniowej konferencji wielokrotnie podkreślano, że priorytetem wprowadzanych zmian jest bezpieczeństwo. Zgodnie z zaleceniami WHO i towarzystw ginekologicznych, kluczowe znaczenie ma czas dojazdu do placówki, w której kobieta może otrzymać odpowiedni poziom opieki.
Nowy projekt ma opierać się na:
- identyfikacji ryzyka ciążowego,
- przypisaniu miejsca opieki do konkretnej pacjentki,
- uwzględnieniu stopnia referencyjności szpitala.
Świadome pajcentki
Wyraźnie wybrzmiał również wątek rosnącej świadomości kobiet. Pacjentki coraz częściej świadomie wybierają miejsce porodu, kierując się jakością opieki, a nie wyłącznie odległością od domu.
Dobrym przykładem był Szpital w Kartuzach, gdzie około 40% rodzących stanowią kobiety spoza powiatu, a szpital odbiera około 2000 porodów rocznie. To pokazuje, że jakość opieki ma realne znaczenie przy wyborze porodówki, a turystyka porodowa, tak często omawiana przez nas jako Zaufaj Położnej ma się tutaj w najlepsze.
Rola położnej w systemie opieki okołoporodowej
Warto w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że położna w Polsce jest zawodem samodzielnym, co wynika wprost z obowiązujących przepisów prawa. Położne mają pełne kompetencje do samodzielnego prowadzenia porodu fizjologicznego oraz reagowania w sytuacjach nagłych. Ten fakt mocno wybrzmiał podczas konferencji Ministerstwa Zdrowia 14 stycznia 2026 roku.
Mimo to zawód położnej wciąż bywa niedoceniany w debacie publicznej, a w Polsce pracuje ogromna liczba doskonale wykształconych, doświadczonych i kompetentnych położnych, które na co dzień biorą realną odpowiedzialność za bezpieczeństwo kobiet i noworodków.
Co dalej z projektem TOP MAMA?
Projekt TOP MAMA planowany jest do realizacji od stycznia 2026 roku, jednak na moment konferencji nadal trwają prace legislacyjne, w tym konsultacje z Rządowym Centrum Legislacji. Liczba punktów, ich lokalizacja oraz szczegóły finansowania mają zależeć od decyzji regionalnych i istniejących kontraktów NFZ.
Jedno jest pewne: zmiany w systemie opieki okołoporodowej są nieuchronne, a projekt TOP MAMA ma być jednym z elementów porządkowania tej rzeczywistości.
Podsumowanie
TOP MAMA nie jest projektem idealnym ani gotowym rozwiązaniem wszystkich problemów. Jest odpowiedzią na sytuację, która już się dzieje – zamykanie oddziałów położniczych i rosnące odległości do miejsc porodu. Kluczowe będzie to, jak rozwiązania zostaną wdrożone lokalnie i czy rzeczywiście zapewnią kobietom bezpieczeństwo, ciągłość opieki i realny dostęp do położnej.
FAQ
Najczęściej zadawane pytania o TOP MAMA
Czym jest projekt TOP MAMA?
TOP MAMA to model opieki okołoporodowej planowany do wdrożenia od stycznia 2026 r., skierowany do kobiet w ciąży mieszkających w regionach, gdzie dojazd do najbliższego oddziału położniczego wymaga pokonania znacznej odległości. Jego celem jest szybka ocena stanu ciężarnej i organizacja bezpiecznego transportu do odpowiedniego szpitala.
Czy TOP MAMA oznacza porody na SOR-ach?
Nie. Projekt nie zakłada planowych porodów na SOR-ze. Porody mają odbywać się w specjalnie przygotowanych przestrzeniach przy placówkach z SOR-em, a sam poród na SOR-ze ma być sytuacją całkowicie incydentalną, tak jak zdarza się to również obecnie.
Kto będzie sprawował opiekę nad kobietą w ramach TOP MAMA?
Kluczową rolę pełni położna. Zgodnie z polskim prawem położna jest samodzielnym zawodem medycznym i ma pełne kompetencje do prowadzenia porodu fizjologicznego oraz reagowania w sytuacjach nagłych. Ten aspekt został wyraźnie podkreślony podczas konferencji Ministerstwa Zdrowia..
Czy TOP MAMA zastępuje zamykane porodówki?
Nie. Projekt TOP MAMA nie jest przyczyną zamykania oddziałów położniczych ani ich bezpośrednim zastępstwem. Ma on pełnić funkcję zabezpieczającą kobiety w ciąży w regionach, gdzie oddziały położnicze są już zamykane lub dostęp do nich jest ograniczony.
