Spis treści
Co nowego wprowadza nowy standard opieki okołoporodowej który wejdzie w życie w Polsce od 7 maja? Czego możemy się spodziewać? Czy zmiany te są realne do wdrożenia w polskich szpitalach? Krok po kroku wyjaśnimy, na czym polegają najważniejsze różnice.
Nowy standard kładzie duży nacisk na ograniczenie ingerencji medycznych w fizjologiczny przebieg ciąży, porodu, połogu oraz laktacji. W jaki sposób ma być realizowane to założenie?
Opieka w ciąży
Ciąża traktowana jest jako naturalny proces, który należy wspierać, a nie rutynowo medykalizować. Opieka powinna być indywidualnie dopasowana do kobiety z uwzględnieniem jej stanu zdrowia, sytuacji życiowej oraz kondycji psychicznej.
Duże zmiany dotyczą edukacji ciężarnych. Do tej pory obejmowała ona głównie okres po 21. tygodniu ciąży. Obecnie edukacja powinna rozpoczynać się już na początku ciąży, praktycznie od momentu jej rozpoznania. Już podczas pierwszych wizyt kobieta powinna zostać poinformowana o możliwości objęcia opieką przez położną.
Edukacja koncentruje się na:
- przygotowaniu do porodu i połogu,
- wsparciu laktacyjnym już w trakcie ciąży,
- ocenie stanu psychicznego,
- włączenie partnera lub osoby bliskiej w proces przygotowania do porodu.
Również szpitale powinny być bardziej otwarte na ciężarne. Jak wskazuje standard:
„kobiecie w ciąży należy umożliwić wcześniejsze zapoznanie się z miejscem porodu oraz dostępnymi metodami łagodzenia bólu porodowego, a także konsultację anestezjologiczną w przypadku planowanej analgezji regionalnej”.
Placówki medyczne mają obowiązek publikowania informacji o dostępnych metodach łagodzenia bólu oraz ich regularnej aktualizacji.
Opieka podczas porodu
Podczas pobytu na sali porodowej kobieta powinna mieć możliwość przechodzenia przez poród we własnym tempie, bez zbędnych interwencji medycznych. Wyraźnie podkreślono rolę położnej jako osoby prowadzącej poród fizjologiczny i wspierającej jego naturalny przebieg.
Zmianie uległo również podejście do rozpoznawania braku postępu porodu.
Wcześniej: brak postępu rozpoznawano przy rozwieraniu szyjki macicy wolniejszym niż 0,5 cm/h.
Obecnie: brak postępu stwierdza się, gdy przez 4 godziny nie dochodzi do dalszego rozwierania szyjki macicy.
W takiej sytuacji, po rozpoznaniu przez położną, do opieki włączany jest lekarz położnik.
Nowy standard dopuszcza również możliwość spożywania lekkostrawnych posiłków oraz przyjmowania klarownych płynów w trakcie porodu – oczywiście po konsultacji z personelem medycznym. Wcześniej decyzja ta była w większym stopniu uzależniona wyłącznie od personelu.
Kontakt „skóra do skóry” i opieka nad noworodkiem
Kolejną istotną zmianą jest doprecyzowanie zasad kontaktu „skóra do skóry”.
Powinien on trwać nieprzerwanie co najmniej 2 godziny po porodzie, o ile stan matki i dziecka na to pozwala oraz kobieta wyraża taką wolę. Dotyczy to również porodów drogą cięcia cesarskiego.
Jeżeli kontakt z matką nie jest możliwy (np. ze względów zdrowotnych), powinien zostać zapewniony przez ojca dziecka lub inną wskazaną osobę.
Pierwsze karmienie piersią powinno odbyć się jak najszybciej – również w warunkach sali operacyjnej lub pooperacyjnej, jeśli tylko jest to możliwe.
Laktacja
Nowy standard opieki okołoporodowej kładzie nacisk na wsparcie laktacyjne już w okresie ciąży.
Doprecyzowano również obowiązek oceny efektywności karmienia, w tym m.in. umiejętności ssania oraz budowy jamy ustnej noworodka. Podkreślono, że dokarmianie dziecka powinno odbywać się wyłącznie ze wskazań medycznych lub za świadomą zgodą matki.
Podsumowanie - co nowy standard opieki okołoporodowej zmienia w praktyce?
Nowy standard opieki okołoporodowej, który wchodzi w życie 7 maja 2026 roku, nie jest rewolucją. To raczej krok w kierunku tego, o co środowisko położnicze i organizacje wspierające rodzące kobiety zabiegały od lat: mniej rutynowych interwencji, więcej indywidualnego podejścia i większy szacunek dla fizjologii.
Zmiany dotykają każdego etapu, od pierwszych tygodni ciąży, przez poród, aż po połóg i laktację.
Edukacja zaczyna się wcześniej, bo już od momentu rozpoznania ciąży, a nie dopiero po 21. tygodniu jak dotąd. Kobieta trafia na oddział porodowy lepiej poinformowana, z możliwością wcześniejszego zapoznania się z miejscem porodu i metodami łagodzenia bólu. To drobna zmiana na papierze, ale w praktyce ogromna różnica dla kogoś, kto wchodzi na salę porodową po raz pierwszy i nie wie czego się spodziewać.
Podczas porodu położna dostaje wyraźne potwierdzenie swojej roli jako osoby prowadzącej poród fizjologiczny. Znika presja wynikająca ze zbyt wczesnego rozpoznawania braku postępu porodu, bo poprzeczka przesuwa się z 0,5 cm na godzinę do braku postępu przez cztery godziny. W praktyce oznacza to mniej interwencji u kobiet, których poród po prostu przebiega wolniej, ale prawidłowo.
Kontakt skóra do skóry zyskuje konkretne ramy, co najmniej dwie godziny nieprzerwanie, w tym po cięciu cesarskim. To dobra wiadomość, bo do tej pory realizacja tego zalecenia bardzo różniła się w zależności od szpitala i dyżuru.
Podobnie z karmieniem piersią, pierwsze przystawienie ma odbyć się jak najszybciej, nawet w warunkach sali operacyjnej.
Jedno jest pewne: świadoma kobieta wchodząca na salę porodową ze znajomością swoich praw i aktualnych standardów jest w zupełnie innej pozycji niż ta, która zdaje się wyłącznie na decyzje personelu. Dlatego warto wiedzieć co się zmienia i czego możesz oczekiwać, bo masz do tego pełne prawo.
