Spis treści
Blisko 3,9 mln osób w Polsce posiada orzeczenie o niepełnosprawności, to 10,5 proc. społeczeństwa. Ponad połowę tej grupy, bo aż 53 proc., stanowią kobiety, wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2024 roku. Liczby te pokazują skalę zjawiska. Jednak w praktyce dostęp do podstawowych świadczeń zdrowotnych wciąż bywa dla wielu z nich barierą nie do pokonania.
Dostępność w ochronie zdrowia - teoria, a rzeczywistość
Dostępność nie jest przywilejem, to warunek korzystania z praw obywatelskich. Obejmuje nie tylko podjazd do budynku, ale również rozwiązania cyfrowe, komunikacyjne i organizacyjne.
Tymczasem dane GUS dotyczące infrastruktury przychodni i praktyk lekarskich pokazują, że wiele placówek nadal nie spełnia podstawowych standardów.
O ile toalety przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami posiada 78,7 proc. placówek, a podjazdy lub pochylnie 65 proc., to już windy znajdują się jedynie w niespełna 30 proc. budynków. Automatyczne drzwi wejściowe to rzadkość, bo tylko 9,4 proc., a udogodnienia dla osób niewidzących i słabosłyszących występują odpowiednio w 5,2 i 4,1% miejsc. Wciąż 8,9 proc. placówek nie oferuje żadnych udogodnień.
Wnioski te potwierdza raport ewaluacyjny programu Dostępność Plus 2018-2025, który wskazuje na konieczność poprawy dostępności w obszarze architektonicznym, cyfrowym, komunikacyjnym oraz organizacyjnym.
Kobiety z niepełnosprawnościami, a dostęp do opieki ginekologicznej
Najbardziej dotkliwe konsekwencje niedostępności ponoszą kobiety z niepełnosprawnościami, szczególnie w obszarze opieki ginekologicznej.
Z badania przeprowadzonego w 2022 roku wynika, że aż 77 proc. kobiet z niepełnosprawnościami nie korzysta regularnie z wizyt u ginekologa z powodu napotykanych barier. Co piąta kobieta nigdy nie była u tego specjalisty!
Powody są powtarzalne. Brak informacji o dostępnych gabinetach, problemy z transportem, brak wsparcia asystenckiego czy niewystarczające przygotowanie personelu medycznego. Dla kobiet z niepełnosprawnością intelektualną dodatkową barierą jest brak informacji w formie łatwej do zrozumienia.
Dostępna opieka okołoporodowa - gdzie wciąż jest problem
Dostępność opieki okołoporodowej dla kobiet z niepełnosprawnościami nadal pozostaje wyzwaniem. Niepełnosprawne kobiety często nie mają realnej możliwości skorzystania z edukacji przedporodowej czy wsparcia specjalistów.
Brakuje miejsc, które uwzględniają różne potrzeby pacjentek, zarówno w kontekście przestrzeni, jak i komunikacji czy organizacji zajęć.
Oddolne inicjatywy wspierające dostępność
Na niedostatki systemowe odpowiadają organizacje społeczne. Przykładem jest inicjatywa Fundacji Kulawa Warszawa, która stworzyła wyszukiwarkę dostepnaginekologia.pl. Umożliwia ona znalezienie gabinetów dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Użytkownicy mogą filtrować placówki pod kątem konkretnych udogodnień, takich jak obniżony fotel ginekologiczny, tłumacz PJM czy możliwość wejścia z psem asystującym.
Analiza danych pokazuje jednak skalę problemu. Znalezienie miejsca oferującego kompleksową dostępność nadal jest bardzo trudne.
Mobilne rozwiązania zamiast zmian systemowych
Od 2020 roku prowadzona jest kampania „W Kobiecym Interesie”, promująca równy dostęp do opieki ginekologicznej. W jej ramach uruchomiono mobilny gabinet ginekologiczny.
To ważna inicjatywa, jednak działania punktowe nie zastąpią systemowych rozwiązań.
Szkoła rodzenia Zaufaj Położnej bez barier dla przyszłych mam
W Zaufaj Położnej wierzymy, że dostęp do wiedzy i wsparcia w ciąży oraz po porodzie powinien być możliwy dla każdej kobiety.
Dlatego nasze kursy i szkoła rodzenia są tworzone w taki sposób, aby nie stawiać barier i być dostępne dla wszystkich przyszłych mam, również dla kobiet z niepełnosprawnościami.
Zapraszamy na zajęcia każdą kobietę w ciąży, niezależnie od jej sytuacji zdrowotnej. Jesteśmy otwarci na potrzeby naszych pacjentek i dokładamy starań, aby każda z nich mogła czuć się zaopiekowana, zrozumiana i bezpieczna.
Prawo do równego dostępu do opieki zdrowotnej
Eksperci podkreślają, że projektowanie uniwersalne powinno stać się standardem. Dotyczy to przestrzeni, komunikacji oraz organizacji opieki.
Niepełnosprawność może dotknąć każdego. Dlatego dostęp do ochrony zdrowia nie powinien być ograniczeniem, lecz oczywistym prawem.
W praktyce wciąż pozostaje ono wyzwaniem, nad którym jako społeczeństwo musimy dalej pracować.
Podsumowanie
Dostępność w ochronie zdrowia nadal pozostaje wyzwaniem, szczególnie dla kobiet z niepełnosprawnościami, które często napotykają realne bariery już na etapie podstawowej opieki ginekologicznej czy przygotowania do porodu. Mimo rosnącej świadomości i pojedynczych inicjatyw, systemowe zmiany wciąż są potrzebne.
Dlatego tak ważne jest tworzenie miejsc, które realnie odpowiadają na potrzeby wszystkich kobiet. Edukacja przedporodowa, wsparcie położnych i dostęp do rzetelnej wiedzy powinny być dostępne bez względu na sytuację zdrowotną.
W Zaufaj Położnej wierzymy, że każda przyszła mama ma prawo do przygotowania się do porodu i macierzyństwa w bezpiecznym i wspierającym środowisku, bez barier i wykluczenia.
