Jeśli jesteś rodzicem, lub lada chwila nim zostaniesz, z pewnością spotkałaś się z pojęciem skoku rozwojowego. Czym on jest? I czy skoki rozwojowe faktycznie istnieją? W tym artykule wyjaśniamy czym są skoki rozwojowe, kiedy możesz je obserwować u dzieci i jak je rozpoznać.
Literatura pediatryczna w większości nie wspomina o czymś co w nomenklaturze rodzicielskiej funkcjonuje jako skok rozwojowy. Jednak badania małżeństwa Plooij: biologa oraz jego żony psycholożki i antropolożki, pozwalają przypuszczać że ta teoria wnosi trochę prawdy w rozwój dzieci. Oczywiście bierzemy pod uwagę że każde dziecko rozwija się w swoim indywidualnym tempie, dlatego też nie u każdego dziecka będą widoczne poniższe zależności lub mogą ujawniać się w różnym czasie.
Czym jest skok rozwojowy?
Skokiem rozwojowym nazywamy zmianę w rozwoju dziecka, co z perspektywy osób dorosłych oznacza że dziecko nabyło jakąś nową umiejętność, na przykład społeczny uśmiech, zbliżanie rączek do siebie w osi ciała czy obroty na brzuszek. Mimo że ich pojawienie się bardzo cieszy, skoki rozwojowe owiane są niezbyt dobrą sławą przez występującą w nich pierwszą fazę, tak zwaną regresję.
To właśnie ona jest przez rodziców zauważalna jako czas większej drażliwości dziecka, słabszej jakości snu czy trudności w karmieniu piersią. Ze względu na rozdrażnienie dziecko może skracać karmienia lub wydłużać przerwy między posiłkami.
Skok rozwojowy, czy może coś innego?
Problem polega na tym że dziecko jest małym człowiekiem, a nie robotem działającym jak w zegarku. Ma prawo mieć okresy wzmożonej drażliwości i przyczyną nie musi być skok rozwojowy. Dziecko ma prawo być rozdrażnione chociażby ze względu na przebyte niedawno szczepienia czy doskwierający upał.
Dlatego warto być czujnym czy taka drażliwość występuje u dziecka okresowo czy jest ona pojedynczym objawem, i czy nie nakładają się na to trudności w karmieniu, takie jak brak przyrostu masy ciała.
10 skoków rozwojowych w pierwszym roku życia dziecka
W ciągu pierwszych 18 miesięcy życia opisanych jest 10 skoków rozwojowych:
- skok rozwojowy – po 1. miesiącu życia. Uśmiech społeczny, większa aktywność maluszka.
- skok rozwojowy – między 2. a 3. miesiącem życia. Dłuższe podnoszenie główki, machanie rączkami, rozpoznawanie twarzy rodziców.
- skok rozwojowy – koniec 3. miesiąca życia. Wodzenie wzrokiem za przedmiotami, wkładanie wszystkiego do buzi, spotkanie rączek w środkowej linii ciała, głużenie.
- skok rozwojowy – między 4. a 5. miesiącem życia. Przewroty z brzuszka na plecki lub odwrotnie, unoszenie tułowia, przekładanie zabawki między rękoma.
- skok rozwojowy – ok. 6. miesiąca życia. Opanowanie pojęcia odległości między przedmiotami, na przykład gdy rodzica nie ma w zasięgu wzroku.
- skok rozwojowy – ok. 9. miesiąca życia. Rozpoznawanie kształtów.
- skok rozwojowy – ok. 11. miesiąca życia. Zwracanie uwagi na sekwencje zachowań, na przykład burzy i układa wieże z klocków.
- skok rozwojowy – 13. miesiąc życia. Odkrycie schematów przyczynowo-skutkowych.
- skok rozwojowy – 15. miesiąc życia. Odkrywanie znaczenia i granic słów „tak” i „nie”, rozpoznawanie reakcji rodziców na własne zachowanie.
- skok rozwojowy – 18. miesiąc życia. Dostosowanie zachowań do wcześniej poznanych zasad.
Skok rozwojowy czy pierwszy rok życia?
Patrząc na powyższy schemat nic dziwnego, że wiele osób nie wierzy w ideę skoków rozwojowych, bo właściwie wygląda to tak jakby pierwszy rok życia dziecka był jednym wielkim skokiem rozwojowym. Warto jednak wiedzieć jaka jest ich kolejność i potencjalny czas następowania, żeby dopasowywać aktywności do małego człowieka. Na przykład, kiedy może być dobry moment na budowanie wież z klocków albo kiedy zabawa w „a kuku” sprawi dużą radość dziecku i rodzicowi.
Mimo określonych widełek czasowych występowania skoków rozwojowych, należy pamiętać o dużej indywidualności każdego człowieka, nawet najmniejszego. Wszelkie schematy znalezione w internecie choć mogą być pomocne, należy traktować z przymrużeniem oka.
Jeśli chcesz jednak wiedzieć jak wspierać rozwój swojego dziecka poprzez codzienne czynności, jak bawić się z maleństwem i jakie zabawki mogą być przydatne, zajrzyj do naszego kursu “Rozwój dziecka do 1 roku życia.”
Podsumowanie
Skok rozwojowy to pojęcie które nie funkcjonuje oficjalnie w literaturze pediatrycznej, ale obserwacje rodziców i badania naukowe wskazują że coś w tym jest. Wiedza o kolejności i czasie pojawiania się poszczególnych umiejętności może pomóc lepiej zrozumieć zachowanie dziecka i reagować na jego potrzeby ze spokojem zamiast z niepokojem.
Jeśli jednak masz wątpliwości czy drażliwość Twojego dziecka to skok rozwojowy czy coś więcej, zawsze warto skonsultować się z położną lub pediatrą.
